Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: Wa’rãiwẽ Urébété, Oscar
Publication Date: 2017
Format: Master thesis
Language: por
Source: Repositório Institucional da UnB
Download full: http://repositorio.unb.br/handle/10482/32927
Summary: Dissertação (mestrado)—Universidade de Brasília, Centro de Desenvolvimento Sustentável, 2017.
_version_ 1871442422011002880
author Wa’rãiwẽ Urébété, Oscar
author_browse Wa’rãiwẽ Urébété, Oscar
author_facet Wa’rãiwẽ Urébété, Oscar
author_role author
bitstream.checksum.fl_str_mv 8acc8f99b60ddf95003c9479347e315b
bacfee268cc5d4f6aaa2e6e0066d38f5
bitstream.checksumAlgorithm.fl_str_mv MD5
MD5
bitstream.url.fl_str_mv http://repositorio2.unb.br/jspui/bitstream/10482/32927/1/2018_OscarWa%27R%c3%a3weUr%c3%a9b%c3%a9t%c3%a9.pdf
http://repositorio2.unb.br/jspui/bitstream/10482/32927/2/license.txt
collection Repositório Institucional da UnB
contributor_str_mv Nogueira, Mônica Celeida Rabelo
dc.contributor.advisor1.fl_str_mv Nogueira, Mônica Celeida Rabelo
dc.contributor.author.fl_str_mv Wa’rãiwẽ Urébété, Oscar
dc.date.accessioned.fl_str_mv 2018-10-29T17:34:48Z
dc.date.available.fl_str_mv 2018-10-29T17:34:48Z
dc.date.issued.fl_str_mv 2018-10-29
dc.date.submitted.none.fl_str_mv 2017-10-31
dc.identifier.citation.fl_str_mv WA’RAIWẼ UREBETE, Oscar. Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos. 2017. 104 f., il. Dissertação (Mestrado em Desenvolvimento Sustentável)—Universidade de Brasília, Brasília, 2017.
dc.identifier.uri.fl_str_mv http://repositorio.unb.br/handle/10482/32927
dc.language.iso.fl_str_mv por
dc.rights.driver.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/openAccess
dc.source.none.fl_str_mv reponame:Repositório Institucional da UnB
instname:Universidade de Brasília (UnB)
instacron:UNB
dc.subject.keyword.pt_BR.fl_str_mv Segurança alimentar
Hábitos alimentares
Índios Xavante
Alimentação - aspectos sociais
dc.title.pt_BR.fl_str_mv Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
dc.type.driver.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/masterThesis
dc.type.status.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/publishedVersion
description Dissertação (mestrado)—Universidade de Brasília, Centro de Desenvolvimento Sustentável, 2017.
eu_rights_str_mv openAccess
format masterThesis
id UNB_9d2033a04abdc6bbc65a8eebd0e4e1f6
identifier_str_mv WA’RAIWẼ UREBETE, Oscar. Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos. 2017. 104 f., il. Dissertação (Mestrado em Desenvolvimento Sustentável)—Universidade de Brasília, Brasília, 2017.
instacron_str UNB
institution UNB
instname_str Universidade de Brasília (UnB)
language por
network_acronym_str UNB
network_name_str Repositório Institucional da UnB
oai_identifier_str oai:repositorio.unb.br:10482/32927
publishDate 2017
publishDateSort 2017
reponame_str Repositório Institucional da UnB
repository.mail.fl_str_mv repositorio@unb.br
repository.name.fl_str_mv Repositório Institucional da UnB - Universidade de Brasília (UnB)
repository_id_str
spelling Wa’rãiwẽ Urébété, OscarNogueira, Mônica Celeida Rabelo2018-10-29T17:34:48Z2018-10-29T17:34:48Z2018-10-292017-10-31WA’RAIWẼ UREBETE, Oscar. Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos. 2017. 104 f., il. Dissertação (Mestrado em Desenvolvimento Sustentável)—Universidade de Brasília, Brasília, 2017.http://repositorio.unb.br/handle/10482/32927Dissertação (mestrado)—Universidade de Brasília, Centro de Desenvolvimento Sustentável, 2017.Este trabalho discorre sobre questões relativas à segurança alimentar e nutricional na Aldeia São Marcos, na perspectiva da cultura Xavante, com foco para as situações de alteração, diminuição, substituição, abandono e as perspectivas de permanência e de continuidade dos costumes alimentares e nutricionais tradicionais, na atualidade. O texto se desenvolve a partir da análise do processo histórico em que houve a desvalorização da cultura alimentar própria entre os Xavante da Aldeia São Marcos, com a redução do uso de alimentação saudável tradicional, pós-contato com a sociedade não índia, e as condições de acesso às políticas públicas da segurança alimentar e nutricional. A metodologia utilizada foi a qualitativa e o trabalho de campo foi realizado por meio de entrevistas com anciãos e anciãs, bem como observação da comunidade da aldeia São Marcos. O resultado da pesquisa aponta para o fato de que um dos principais indicativos de mudança alimentar do povo Xavante é advindo do contato com os não indígenas. Além disso, não há políticas públicas adequadas que atendam essa população no que diz respeito à segurança alimentar e nutricional, o que tem causado diversas doenças advindas de carência alimentar e também de uso de alimentos como açúcar, óleo industrializado e álcool. Entretanto, verifica-se que, apesar de todas as mazelas, o povo Xavante mantém sua organização social e clânica de tempos imemoriais e, mesmo com indícios de ressignificação, conservam os rituais e principalmente os valores de respeito e reciprocidade, apesar do contato intermitente com a sociedade capitalista.The present dissertation aims to research food security in São Marcos indigenous village, from the Xavante point of view, analyzing its historical changes like reduction, substitution, abandon and the perspective to keep the nutritional and alimentary traditions nowadays. The analysis begins focusing the historical process of Xavantes´ alimentary tradition devaluation in São Marcos indigenous village, triggered after the contact with non-indigenous society, and the access to government´s food security policy. The methodology was based on observations in loco and interviews with São Marcos indigenous village´s ancients. The research results have shown that one of the main reasons to explain alimentary tradition devaluation is the contact with non-indigenous society. In addition, an appropriate government´s food security policy does not exist, which has caused various diseases due to food shortages and also to the use of foods such as sugar, industrialized oil and alcohol. However, despite all the problems, the Xavante maintain their social and clan organization from immemorial time, and even with signs of resignification, they preserve the rituals and especially the values of respect and reciprocity even after intermittent contact with capitalist society.Ãhã romnhuri hã tedza róbdzanha datsa na iböna ãma dahöimana da hã daró ETENHO’REPRE remnhã, a’uwẽ uptabi höimanadzéb’re rómadö’ö na hã, robptsitsapri mono na hã, róhöimana nhi’ré, datsai uptabi ma danhimireme, duré ró’madö datsa uptabi na apö ãma dahöimana dza’ra mono da hã duréi ne. Romnhuri nhihötö wa’õno hã te tihöiba ró we ihöimana dzari na, datsai uptabi ma mate a’uwẽ nori ETENHO’REPRÉ ’remnhã marẽme dza’ra, datsa iwẽ hã itsimidzépu’u’õ hã, date huri mono õdi waradzu date tó mono hawimnhã, duré romnhuri we ihöimana mono hã roptede’wa hawimnhã datsa na ibö na wahoimanadza’ra mono da hã. Romnhuri tebré manhari dzéb da hã te tihöiba ihöiba prédu dzada nhari duré romadö a’uwẽ i’ahö niha ’re ihöimana dzébdza’ra dzarina daró ETENHO’REPRÉ remnhã. Ró’madö’ö ’rãtsudu hã te tihöiba róbhöimana dzébdzarina, watsai uptabi we itsitsapri hã waradzu watewe itó mono hawi duré romnhuri roptede’wa hawimnhã we höimana mono õwa a’uwẽ ma hã datsa ibö na ãmã höimana dza’ra mono da hã, tahawa te wairébé dahödzé hã datsa i’wanhi’riti dza’ra mono hawi duré datsa adzeré hã, datsaiwaipó dzé, odzé. Taha nhẽrẽ rówatsete nhẽrẽ a’uwẽ uptabi hã te tihöimanadzéb na höimana dza’ra duréi hawi we ãma idahöimana dza’ra wa’aba mono na, duré datsa tsimani mono nhẽrẽ dató manhari dzébda hã, ahadu te tihöimana dza’ra datói mono hã, datsiwadzé wẽ hã duré datsina datsiwari te’re höimana wadzé we na hã, wate tó mono nhẽrẽ te irótsa’rata dza’ra mono hã róbdzadzari dzéb natsi duré roptébré na.Centro de Desenvolvimento SustentávelPrograma de Pós-Graduação em Desenvolvimento SustentávelA concessão da licença deste item refere-se ao termo de autorização impresso assinado pelo autor com as seguintes condições:Na qualidade de titular dos direitos de autor da publicação, autorizo a Universidade de Brasília e o IBICT a disponibilizar por meio dos sites www.bce.unb.br, www.ibict.br, http://hercules.vtls.com/cgi-bin/ndltd/chameleon?lng=pt&skin=ndltd sem ressarcimento dos direitos autorais, de acordo com a Lei nº 9610/98, o texto integral da obra disponibilizada, conforme permissões assinaladas, para fins de leitura, impressão e/ou download, a título de divulgação da produção científica brasileira, a partir desta data.info:eu-repo/semantics/openAccessSegurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcosinfo:eu-repo/semantics/publishedVersioninfo:eu-repo/semantics/masterThesisSegurança alimentarHábitos alimentaresÍndios XavanteAlimentação - aspectos sociaisporreponame:Repositório Institucional da UnBinstname:Universidade de Brasília (UnB)instacron:UNBORIGINAL2018_OscarWa'RãweUrébété.pdf2018_OscarWa'RãweUrébété.pdfapplication/pdf44182417http://repositorio2.unb.br/jspui/bitstream/10482/32927/1/2018_OscarWa%27R%c3%a3weUr%c3%a9b%c3%a9t%c3%a9.pdf8acc8f99b60ddf95003c9479347e315bMD51open accessLICENSElicense.txtlicense.txttext/plain671http://repositorio2.unb.br/jspui/bitstream/10482/32927/2/license.txtbacfee268cc5d4f6aaa2e6e0066d38f5MD52open access10482/329272023-07-10 21:57:09.833open accessoai:repositorio.unb.br:10482/32927QSBjb25jZXNzw6NvIGRhIGxpY2Vuw6dhIGRlc3RlIGl0ZW0gcmVmZXJlLXNlIGFvIHRlcm1vIGRlIGF1dG9yaXphw6fDo28gaW1wcmVzc28gYXNzaW5hZG8gDQpwZWxvIGF1dG9yIGNvbSBhcyBzZWd1aW50ZXMgY29uZGnDp8O1ZXM6DQoNCk5hIHF1YWxpZGFkZSBkZSB0aXR1bGFyIGRvcyBkaXJlaXRvcyBkZSBhdXRvciBkYSBwdWJsaWNhw6fDo28sIGF1dG9yaXpvIGEgVW5pdmVyc2lkYWRlIGRlIEJyYXPDrWxpYQ0KIGUgbyBJQklDVCBhIGRpc3BvbmliaWxpemFyIHBvciBtZWlvIGRvcyBzaXRlcyB3d3cuYmNlLnVuYi5iciwgd3d3LmliaWN0LmJyLA0KIGh0dHA6Ly9oZXJjdWxlcy52dGxzLmNvbS9jZ2ktYmluL25kbHRkL2NoYW1lbGVvbj9sbmc9cHQmc2tpbj1uZGx0ZCBzZW0gcmVzc2FyY2ltZW50byBkb3MgDQpkaXJlaXRvcyBhdXRvcmFpcywgZGUgYWNvcmRvIGNvbSBhIExlaSBuwrogOTYxMC85OCwgbyB0ZXh0byBpbnRlZ3JhbCBkYSBvYnJhIGRpc3BvbmliaWxpemFkYSwNCiBjb25mb3JtZSBwZXJtaXNzw7VlcyBhc3NpbmFsYWRhcywgcGFyYSBmaW5zIGRlIGxlaXR1cmEsIGltcHJlc3PDo28gZS9vdSBkb3dubG9hZCwgYSB0w610dWxvIGRlIA0KZGl2dWxnYcOnw6NvIGRhIHByb2R1w6fDo28gY2llbnTDrWZpY2EgYnJhc2lsZWlyYSwgYSBwYXJ0aXIgZGVzdGEgZGF0YS4=Repositório InstitucionalPUBhttps://repositorio.unb.br/oai/requestrepositorio@unb.bropendoar:2023-07-11T00:57:09Repositório Institucional da UnB - Universidade de Brasília (UnB)
spellingShingle Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
Wa’rãiwẽ Urébété, Oscar
Segurança alimentar
Hábitos alimentares
Índios Xavante
Alimentação - aspectos sociais
status_str publishedVersion
title Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
title_full Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
title_fullStr Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
title_full_unstemmed Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
title_short Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
title_sort Segurança alimentar e nutricional na perspectiva da cultura xavante da Aldeia São Marcos
topic Segurança alimentar
Hábitos alimentares
Índios Xavante
Alimentação - aspectos sociais
url http://repositorio.unb.br/handle/10482/32927